Comezamos polo final — Con data 19/10/2026, volvemos estar en liña coa nosa páxina web despois dunha ausencia dun mes durante o cal tivemos que buscar e coñecer novas plataformas e proxectos que nos puidesen acoller, e finalmente adaptar a estrutura da antiga páxina web, aloxada en Noblogs.org, á nova en Sindominio.net, a plataforma que finalmente eliximos. Desde logo, non queremos falar desa migración, en si mesma moi pouco interesante, senón dos acontecementos que nos forzaron a ela.

A calma antes da tormenta — Noblogs.org era unha plataforma de blogs e páxinas web xestionada polo colectivo italiano Autistici/Inventati (A/I) que, ademais, ofrecía de forma totalmente gratuíta unha infraestrutura —correo electrónico, listas de correo, videoconferencias, chat e outros— alternativa ás grandes plataformas comerciais, implementando o modelo económico de servizos apoiados en doazóns, unha encarnación da idea a cada un segundo as súas necesidades, de cada un segundo as súas posibilidades. O único requisito para desfrutar dos devanditos servizos era compartir os seus principios —que se poden resumir en antifascismo, antirracismo, antisexismo, antihomofobia, antitransfobia, antimilitarismo, anticapitalismo e antiautoritarismo—, ser un proxecto de natureza non comercial e entender o seu manifesto. O colectivo estaba constituído formalmente como asociación (Associazione Investici) e a través desa forma xurídica xestionaba a súa infraestrutura para proporcionar eses servizos. A súa historia comezou en 2001 a partir de persoas e colectivos interesados en tecnoloxía, privacidade, dereitos dixitais e activismo político, e, na súa navegación ao longo dos anos, viu algo de ondada:

• 2004: litixio civil gañado contra Trenitalia en defensa da sátira — A/I tiña aloxado unha páxina paródica que imitaba a páxina de inicio de Trenitalia1, pero alteraba os seus contidos para criticar o transporte ferroviario de material militar destinado ás operacións bélicas en Iraq, cambiando o eslogan orixinal A onde queres que te levemos hoxe? por A onde queres que levemos os teus tanques hoxe?. Trenitalia solicitou medidas cautelares contra a publicación. O 3 de agosto de 2004 ditouse unha resolución que obrigou a retirar a páxina. A Asociación Investici e outra persoa afectada recorreron. O 7 de setembro de 2004 o Tribunal de Milán estimou o recurso, revogou a medida cautelar anterior e rexeitou as pretensións cautelares de Trenitalia. Ademais, condenou a empresa a pagar as custas de ambas as dúas fases do procedemento, fixadas en 5.100 €, máis os conceptos adicionais indicados na resolución. O tribunal considerou que a páxina constituía unha expresión lexítima de sátira e crítica política, protexida polo artigo 21 da Constitución italiana, relativo á liberdade de expresión. Tamén razoou que a parodia non requiría autorización previa do titular da páxina imitada [1].
• 2004-2005: acceso policial ao servidor — No ámbito dunha investigación sobre o grupo anarquista Crocenera Anarchica que levou á incautación da súa páxina web aloxada por A/I e á retirada da súa conta de correo electrónico [2], a policía postal italiana, dirixida pola Fiscalía de Bolonia, comprometeu a seguridade do servidor principal de A/I, monitorizando, interceptando e descifrando todo o tráfico do servidor, sen que esa actividade fose comunicada a A/I [3, 4, 5] (que a descubriu só un ano despois, decidindo adoptar unha arquitectura de servidor distribuído redundante² [8]). Esta acción policial foi considerada probablemente abusiva e de alcance desproporcionado [9].
• 02-05 de xullo de 2007: bloque temporal de Noblogs.org — O 2 de xullo de 2007 a plataforma Noblogs.org queda escurada. A razón é ter aloxado o xogo Pretofilia do game designer Molleindustria (de nome real Paolo Pedercini) [10], acusado de ofender o sentimento relixioso e obxecto dunha interpelación na Cámara dos Deputados acerca de medidas para contrarrestar as ofensas ao sentimento relixioso e ás confesións relixiosas [11]. O 5 de xullo Noblogs.org é novamente visible: o provider de EE.UU. onde a server de Noblogs.org estaba aloxado, comunicou que os seus contidos eran legales en EE.UU.
• 2008-2011: Investigación sobre ameazas e difamación relacionada con CasaPound; comisións rogatorias internacionais e rexistro dun servidor en Noruega — Persoas vinculadas a CasaPound, organización neofascista italiana, denunciaron supostos actos intimidatorios e difamatorios: unha pintada nunha parede, pintura vermella nun timbre e textos publicados en páxinas de Indymedia e Noblogs que se opoñían á cesión de espazos públicos a grupos neofascistas. En agosto de 2009, a asociación foi interrogada como persona informata sui fatti —persoa que pode achegar información sobre os feitos—. Segundo o seu propio relato, explicou que non conservaba os rexistros de actividade (logs) da conta investigada nin os datos persoais do seu titular. A Fiscalía promoveu solicitudes de cooperación xudicial internacional dirixidas a Noruega, Países Baixos e Suíza para tentar obter eses datos. En novembro de 2010, a policía norueguesa acudiu ao provedor que aloxaba un dos servidores de Autistici/Inventati e copiou o contido dos seus discos. A asociación afirmou que a operación afectou a información duns 2.000 usuarios daquel servidor, aínda que a cobertura xornalística contemporánea ofreceu cifras superiores nalgunhas informacións. O colectivo denunciou a desproporción de copiar un servidor completo cando a investigación buscaba datos relativos a unha soa conta. Segundo o seu relato, restableceu os servizos noutros servidores aproximadamente dúas horas despois e recuperou o funcionamento normal da infraestrutura en unhas 24 horas. A investigación italiana subxacente acabou arquivándose [12, 13].

Todos estes procedementos seguiron vías xudiciais ordinarias, sen que o colectivo A/I obtivese unha cualificación especial por parte das autoridades italianas.

Co tempo, A/I destacou como provedor de ferramentas de software libre para autores [14] e pasou a ser unha referencia habitual nas guías de autodefensa fronte á vixilancia e de protección da privacidade [15]. Tras as revelacións de Snowden, estas infraestruturas activistas recibiron unha onda de novos usuarios que preferían un provedor de correo que non entregase datos persoais cando o Estado o requirise. Medios como Genbeta incluírono entre as alternativas de correo tras o peche de Lavabit, e un aviso de seguridade da sección británica do sindicato IWW citouno como alternativa a Riseup³ [8]. Ademais, foi obxecto de estudo polo seu papel na historia do movemento hacker [16] e no ámbito das identidades dixitais e redes sociais [17].

Chega a tempestade — Desde a súa fundación, en 2001, ata o 25 de agosto de 2026, o colectivo A/I navegou con relativa tranquilidade, vistas as ondadas que acabamos de describir. Con todo, o 26 de agosto, un acontecemento inesperado —tanto polo momento como pola súa (des)proporción— ocorreu: o Departamento de Estado dos EE.UU., co Departamento do Tesouro, anunciou a designación de A/I como «specially designated global terrorists» [18]. Na nota de prensa [18], A/I é definido como un «grupo extremista que constrúe e opera infraestruturas dixitais para células Antifa⁴ violentas e outros militantes de extrema esquerda en todo o mundo». Ademais, a nota afirma que «estas ferramentas están pensadas especificamente⁵ para apoiar as operacións de redes de terroristas de extrema esquerda, construídas para permitirlles organizarse, recrutar, comunicarse, diseminar propaganda, compartir información sobre os obxectivos e as tácticas e levar a cabo ataques violentos — todo isto mantendo o anonimato, sen deixar rastro e fóra do alcance da lei». O colectivo A/I publicou ese mesmo día unha nota de prensa na que rexeitaba as acusacións enfatizando o seu «compromiso de ofrecer unha plataforma de ferramentas de autodefensa dixital que responda á necesidade de comunicación libre de activistas e doutras persoas, grupos e asociacións» e declarando que «Antifascismo e anticapitalismo non son terrorismo. Protestar non é terrorismo. E todas as persoas teñen dereito a alzar a voz e a loitar pola humanidade» [28]. Aínda que a devandita designación non ten xurisdición fóra dos EE.UU., tivo repercusións inmediatas:

• 27 de agosto de 2026 — A conta PayPal que o colectivo A/I adoitaba usar para recibir doazóns foi pechada sen notificación previa.
• 28 de agosto de 2026 — O dominio web autistici.org atopouse inaccesible: a entidade Public Interest Registry (PIR), rexistro do dominio .org⁶, decidiu impedir a publicación ou resolución normais do DNS⁷.
• 28 de agosto de 2026 — Noblogs.org sofre un ataque e A/I desactívao para asegurarlo e, nun segundo momento, volve poñelo en liña en modo de só lectura.
• 01-12 de setembro de 2026 — Banca Popolare Etica, o banco onde a Associazione Investici tiña a súa conta corrente, despois de comunicar a súa intención de suspender temporalmente a conta que contiña todo o financiamento da asociación obtido a través de doazóns, fíxoa efectiva o día 4 de setembro de forma unilateral. A suspensión afectou tanto aos ingresos como aos pagos, impedindo a A/I non só recibir doazóns, senón tamén pagar aos seus provedores. Segundo Banca Popolare Etica, a entidade foi forzada, nun principio, a suspender e logo a pechar a conta bancaria de A/I por mor de sancións secundarias: a designación de A/I como terrorista global especialmente designado viña acompañada da inclusión do colectivo na lista OFAC (Office of Foreign Assets Control — Oficina de Control de Activos Estranxeiros: é unha dependencia do Departamento do Tesouro dos EE.UU., que aplica as sancións económicas e financeiras) [29], o que implicaría interromper todos os servizos que dependen de intermediarios dos EE.UU., como as tarxetas de débito e de crédito, causando un dano á clientela do banco e poñendo en risco a súa propia existencia [30]. Con todo, esta postura de Banca Popolare Etica foi cuestionada polo propio A/I, que o 08 de setembro de 2026 presentou ante o Tribunal de Pisa unha solicitude de medidas cautelares urxentes, con arreglo ao artigo 700 do Código de Procedemento Civil italiano, contra Banca Popolare Etica, co fin de obter o restablecemento inmediato do funcionamento da súa conta corrente ou a transferencia do saldo a outra conta [31]. Segundo o colectivo, a suspensión de todo tipo de operacións, sen que o colectivo estea implicado en ningún procedemento en Italia ou na UE e só como consecuencia da súa inclusión nun réxime sancionador dos EE.UU. sen posibilidade ningunha de defensa, sen ter recibido solicitudes de eliminación de contidos concretos, queda sen fundamento; é máis, foi máis aló das implicacións da inclusión nas listas OFAC, medida que prevé un prazo ata o 25 de setembro para o peche das relacións en curso [31]. Esta posición foi compartida tamén por outras entidades e persoas; por exemplo, o 12 de setembro, Francesca Albanese — xurista italiana, experta en dereitos humanos e relatora especial das Nacións Unidas para os territorios palestinos ocupados — expresou o seu apoio á solicitude de A/I ante o Tribunal de Pisa afirmando que en 2025 o Tribunal de Monza ordenou a un banco manter aberta a conta corrente dun cliente sancionado polos EE.UU. porque a inclusión nas listas OFAC non obriga á suspensión en Italia, sen que dita orde do Tribunal afectase á existencia do banco en cuestión [32].
• 06 de setembro de 2026 — O colectivo A/I decide interromper a súa actividade e disolverse «para protexer os usuarios e as comunidades das manipulacións e dos riscos legais e económicos que poderían derivarse dunha orde executiva ditada sen ningún respecto polo Estado de dereito.» [33]. Esta decisión é previa á solicitude contra Banca Etica (08 de setembro de 2026).
• 18 de setembro de 2026 — A/I pecha definitivamente: o tempo entre o anuncio do peche e da disolución do colectivo (06 de setembro) e o peche efectivo (18 de setembro) deixouse para dar a posibilidade a todos os grupos e persoas usuarias de realizar unha copia de seguridade de páxinas web, blogs, correos electrónicos, etc.

A calma despois da tempestade? Non: consecuencias e secuelas — E volvemos ao punto de partida: a desaparición da páxina web do Proxecto La Ricotta debeuse á serie de acontecementos que resumimos aquí, que deixan bastantes máis secuelas ca a simple migración dunha plataforma a outra. O peche de A/I formula varios interrogantes sobre os que merece a pena reflexionar, especialmente nunha era como a nosa na que a comunicación a través dun medio como internet parece ser fundamental, pero tamén pon de manifesto a nosa extrema vulnerabilidade na xestión desta ferramenta. Este escrito non é o lugar para aventurarse en disquisicións, dadas tamén a lonxitude do texto e a cantidade de información por analizar, desde a linguaxe orwelliana dos anuncios dos departamentos de Estado e do Tesouro dos EE.UU., pasando pola actuación de Banca Etica, ata a pregunta de mil millóns de euros que podemos facer?. A intención non é eludir estas cuestións, senón remitilas a (un ou máis) eventos dedicados a estes temas que terán lugar no Espazo La Ricotta nun futuro próximo e, se as circunstancias o requiren, a escritos dedicados, para darnos tempo de documentarnos aínda mellor, reflexionar e propoñer, procurando evitar o falar por falar.